95 - page 21

حضرت امیرالمومنین امام علی(ع) در کتاب«تحفالعقول» نقل
شــده: «زیاده روی در ســرزنش کردن، آتش لجاجت را
اند
سازد». در واقع آنحضرت به صراحت بیانکرده
شعله ور می
که سرزنشو توبیخکردنمداوم هر کسیچه کودکباشد و چه
بزرگسال راه مناسبی برای تربیتکردن و آموزشرفتار صحیح
کند.
نیســت بلکه این کار بر سرکشــی و لجاجت او اضافه می
هایترسدر
بنابراینطبیعی اســتکه برای از بین بردن ریشه
کودکیا نوجوان، نباید او را ســرزنشکرد یا همســنو سالان
او را برایشیادآور شــد و با مقایسه کردن او با دوستانش، آتش
کینه و نفرتاو را شــعله ورتر کرد. در اینمورد باید توجه داشت
دلیل ترسکودکهرچه که باشــد، مانند تاریکی یا تنهاییو...
بــرایبزرگترها موضوعیعادیو طبیعی اســت، درحالیکه
تواند اینموضوعساده و عادیرا درککند. بنابراین
کودکنمی
ترها نباید از کودکانتظار داشته باشند مانند آنها رفتار کند
بزرگ
ترسناکنیستند نترسد.
ً
ترها اصلا
و از چیزهاییکه به نظر بزرگ
در کتــاب«غررالحکم»حدیثی از حضرت امیرالمومنین(ع) نقل
فرمایند: «کنترل نفسهنگام دوستداشتنو هنگام
شده که می
ترسیدن، برترین ادبو تربیت یافتگی است.»
در واقع دو دلیل اصلیکه زمینه ساز همه رفتارهای انسان است،
ها و مربیانکودکان
محبتو ترساست. به همیندلیلخانواده
و نوجوانان باید توجه داشــته باشــند که آنها را از نظر محبتو
شجاعتدرســتتربیتکنند. ترساندنکودکاز تاریکی، تنبیه
شــود که او در آینده انسانشجاع و بی باکی
و... مانع از اینمی
بشود و بتواند در مقابلمسائلو مشکلاتزندگی ایستادگیکند.
هایکودکانه
3. بازی
در روایات بســیاری نقلشــده که پیامبر اسلام(ص) در دوران
کودکی امام حســنو امام حســین(علیهما السلام) با آنها بازی
کرد و از اینطریق بسیاری از صفات پسندیده اخلاقی را در
می
ها، شــجاعتاست. نقل
کرد. یکی از اینخصلت
آنها تقویتمی
شــده که امام حسنو امام حسین(علیهما السلام) کودکبودند
گرفتند. در این میان، پیامبر اسلام(ص)
که با یکدیگر کشتی می
کرد تا شجاع باشند و در برابر دیگریمقاومت
آنها را تشویقمی
کنند.
یکی از دلایلشــجاع بودن بعضی از کودکان برای ابراز عقیده
ترها، این اســتکــه از اینکه به خاطر
و انجــام کارهایبزرگ
بازیگوشــی مورد توبیخ قرار بگیرند، نگران نیســتند. به عبارت
دیگر بعضــی از افراد به طور مداوم کــودکخود را در معرض
دهند که او توان پاسخدادن به آنها را ندارد یا او
سوالاتیقرار می
را به خاطر بازیکردن در زمان استراحت یا غذا خوردن ملامت
شــود که کودکاز انجام کارهای
کنند. همینکار باعثمی
می
درستهم ترسداشته باشد و طوریکه باید نتواند کارهایدر
هایکودکانه که مستلزم
حد توانشرا انجام دهد یا از بازیگوشی
سنخودشاست باز بماند. در کتاب«دعائم الاسلام» از پیامبر
اســ م (ص) روایتاست: «بازیگوشیکودکدر خردسالی اش
مایه فزونیعقلدر بزرگســالی اوست». از اینروایتمشخص
شود که بازیکردنکودکنه تنها یکی از نیازها و اقتضائات
می
شود. بنابراین
ســن اوستبلکه باعثباهوششــدن او هم می
ها باید توجه داشــته باشند که مانع از بازیگوشیکودک
خانواده
خود نشــوند و او را نترســانند که اگر بازیگوشیکنی، به فلان
کنم. البته باید توجه داشتکه برایکنترل
شکل تو را تنبیه می
هایخاصیوجود دارد
رفتارهــایبازیگونه کودکهم راه حل
اما ترســاندن و تنبیه کردن کودک به خاطر بازیگوشی به هیچ
وجه کار درستی نیستو او را فردی ترسو خواهد کرد.
توانکودکرا به درستی
یبازیکردنمی
بهطور کلی به وسیله
های اخلاقی مانند درستکاری،
تربیتکرد و بســیاری از ویژگی
توان
شــجاعتو صبر را به او آموزشداد. حتی بدینوسیله می
های اخلاقی مانند تــرسرا از کودکدور کرد. به عنوان
نقص
ترســد،
توان با کودکیکه از تنهایی یا تاریکی اتاقمی
مثالمی
بازی«قایم موشک» را در زمان تاریکیشب انجام داد. کودک
تواند به اتاق
بــرای اینکه خودشرا از دیگران پنهــانکند، می
تاریکــی برود و بدیــنصورتترساز تاریکــیرا از وجودش
خــارجکند. همچنین بازیهاییکه در آنجنگو مقابله انجام
تواند روحیه کودکرا شجاع و دلیر کرده و باعث
شــود، می
می
شود که او بتواند به خوبی از خودشدفاع کند.
4. آموزشلا اله الا الله.
شــود که فرد بفهمد
شــجاعتزمانیدر وجود انسان ایجاد می
تواند او را از بین ببرد یا زندگیو سلامت
هیچکسیجز خدا نمی
و آرامشــشرا تأمینکند. شــاید بعضی افــراد تصور کنند که
توان به کودکمفهوم تــرساز خدا را آموزشداد. اما باید
نمی
توجه داشــت«ابنعباس» در روایتی از پیامبر اسلام(ص) نقل
گذارید «لا اله الا
کرده:«اولینکلمه ایکه بر زبان فرزندان می
الله» باشد». همچنین پیامبر اسلام(ص) در کتاب«کنزالعمال»
فرموده اند: « وقتیفرزندانتانزبان به سخنگشودند به آنها «لا
اله الا الله» را یاد دهید».
در کتــاب«اصولکافی»هم از امامصادق(ع) نقل اســتکه
که کودکبه 3 ســالگیرسید، «لا اله الا
فرموده اند:« هنگامی
الله» را به او بیاموزید».
عبــارت«لا اله الا الله» به مفهوم اقرار به یگانگیخداســتو
بســیاریمفاهیم دیگر را هم با خود دارد. یکی از آنها توکل به
خدا و اقرار به ولایتخداییکتا در زندگی اســت. وقتیکودک
ترها درککند، دیگر
را با کمکو توضیح بزرگ
چنین مفهومی
ترسد. در عینحال
از هیچکسو هیچچیزیجز خداییکتا نمی
گیرد که برایدفاع از هر حقی، شجاع و باشهامت باشد.
یاد می
کند.
ها را دروغگو می
5. ترسبچه
علامه محمدتقی فلســفی در جلد دوم کتــاب«کودک از نظر
ترسد،
وراثتو تربیت» نوشته است: « کودکیکه از مجازاتمی
اندازد؛ چون مادر موقع
شکستنشیشــه را به گردن دیگریمی
لرزد. بنابراین
زند که تنکودکمی
عصبانیشدنچنانفریاد می
داند که اعترافشمجازاتسختی را دربردارد، غریزه
چون او می
کند در حالی که
محافظت از خود او را وادار بــه دروغگویی می
باید با شــجاعتبپذیرد که خودشاینکار را انجام داده و حتی
تنبیه را هم به جان بخرد. بدیهی استهر قدر ترساز مجازات
بیشــتر باشــد، اصرار کودکبر دروغ بیشــتر خواهد بود. شبیه
ً
این اتفاقممکن اســتبرایبزرگترهــا هم پیشبیاید. مثلا
کارمندیدر محلکارشمورد مواخذه شدید قرار بگیرد و کسی
بر ســر او فریاد بزند که تو فلانخطا را مرتکبشدی! هر قدر
تر استو از
کارمند احتمال بدهد که مجازاتخطایشســنگین
مواخذه کننده بترسد، احتمال بیشتریوجود دارد که دروغ بگوید
داند
و خطایشرا انکار کند. البته هر فرد مســلمان و مومنیمی
ترها نباید با ترساندن
که دروغ گفتن گناه بزرگی است اما بزرگ
کودک، شرایط دروغ گفتن را برای او فراهم کنند.
6. اطاعتبیقید و شرطممنوع!
قید و شــرط
دســتبه ســینه بودندر برابر کودکو انجام بی
هایشیکی دیگر از مواردی اســتکه نــه تنها او را
خواســته
کند بلکه روحیه شــجاعتو مقابله
فردیمســتقلو قوی نمی
با مشــکلاترا در وجودشاز بین برده و او را انسانی ترسو بار
آورد. در کتاب«مکارم الاخــ ق» در روایتی به نقل از امام
می
ترها از اطاعتکامل از کودک
کاظم(ع) در خصوصنهی بزرگ
و همچنیندرگیر کردن آنها با کمبودها و مشکلات آمده: «بهتر
ناپذیر حیات
استطفل در کودکی با سختی و مشکلات اجتناب
کهغرامتزندگیهســتند رو به رو شــود تا صبور بار بیاید و در
جوانی و بزرگسالی اهلشــجاعتو استقامت باشد». در کتاب
«تاریخ فرهنگایران» نوشته عیسیصدیق نیز به نقل از خواجه
ها
نصیرالدینطوســی نوشته شــده: «باید کودکرا به سختی
عادتداد، از جامه نرم و اســبابراحتی بازداشتو به خوابیدن
کند.
بسیار اجازه نداد. چون مشکلات زندگی فکرشرا قویمی
شــود، بالاترین
به علاوه لذتی که از حل مشــکل عایدشمی
کند».
هاستکه روحیه شجاعترا در او تقویتمی
لذت
1...,22,23,24,25,26,27,28,29,30,31 11,12,13,14,15,16,17,18,19,20,...40
Powered by FlippingBook